Stenen in de wijngaardbodem vormen een van de meest hardnekkige en kostbare beheersproblemen voor Europese wijnbouwers. Ze beschadigen mechanische oogstmachines, slijten de grondbewerkingsmachines onder de wijnstokken, verminderen de werksnelheid tijdens de bewerking en kunnen in ernstige gevallen zelfs leiden tot wortelschade wanneer de stenen aan de oppervlakte groot genoeg zijn om de grondbewerkingsmachines in de wortelzone te duwen. Een tractor met steenbreker lost dit probleem permanent op, maar alleen als de machine correct is gespecificeerd voor de omstandigheden in de wijngaard.
De keuze voor een steenbreker voor wijngaarden is beperkter dan voor werkzaamheden op open akkers. Rijafstand, de infrastructuur van de wijnstokken, het machinegewicht en de grootte van de tractor leggen allemaal beperkingen op die niet gelden op een vlak, open veld. Deze gids behandelt alle belangrijke specificatiebeslissingen voor het verwijderen van stenen tussen wijnstokken en identificeert de modellen die het meest geschikt zijn voor de omstandigheden in Europese wijngaarden.
Waarom standaard breekmachines niet geschikt zijn
Werkbreedtevereisten
Gewicht en verdichting
PTO-compatibiliteit
Beste modellen voor wijngaarden
Bedieningstips
Veelgestelde vragen
Het steenprobleem in Europese wijngaarden
Europese wijngaardbodems – met name in Nederland, België, Duitsland en delen van Frankrijk – bevatten vaak aanzienlijke concentraties stenen aan de oppervlakte en in de ondergrond. Deze stenen zijn afkomstig van glaciale afzettingen, bewerkingscycli na landbouwactiviteiten en in sommige regio's van de natuurlijke eigenschappen van het moedermateriaal van de bodem. Het resultaat is een terugkerende steenlaag die na elke diepe bewerkingscyclus opnieuw verschijnt.
De gevolgen voor wijngaardhouders zijn direct en meetbaar. Mechanische oogstmachines die tijdens het plukken op stenen in de bodem stuiten, lopen schade op aan de messen en plukvingers, wat kostbare reparaties tijdens het seizoen vereist. Grondbewerkingsmachines onder de wijnstokken – zoals rotorkultivatoren, schijveneggen en tussenrijcultivatoren – slijten aanzienlijk sneller in steenachtige omstandigheden, waardoor de levensduur wordt verkort en de jaarlijkse onderhoudskosten stijgen. En tijdens de aanleg van de wijnstokken kunnen grote stenen in de bodem de plantwerktuigen van de beoogde diepte afbuigen, wat leidt tot een ongelijkmatige aanplanting die de ontwikkeling van het bladerdak gedurende de hele levensduur van de wijnstok beïnvloedt.
Door stenen op het oppervlak gebroken vingers en messen van de plukkers veroorzaken stilstand tijdens het plukseizoen, juist op het meest kritieke en tijdgevoelige moment van de jaarcyclus.
Gereedschap voor onkruidbestrijding onder de wijnranken slijt twee tot drie keer sneller in stenige omstandigheden, waardoor de jaarlijkse kosten voor onderdelen en arbeid voor mechanische onkruidbestrijding toenemen.
Grote stenen in het oppervlak buigen de werktuigen voor de tussenrijenbewerking af naar de wortelzone van de wijnstokken tijdens de teelt, waardoor wortelschade ontstaat die de gezondheid en levensduur van de wijnstokken vermindert.
Waarom standaard steenbrekers niet geschikt zijn voor wijngaarden
Het grootste deel van het assortiment steenbrekers – inclusief de middenklasse en zware modellen – is ontworpen voor gebruik in open velden waar de werkbreedte, draaicirkel en het machinegewicht geen kritische beperkingen vormen. Wijngaarden stellen echter drie specifieke eisen die het grootste deel van het assortiment direct uitsluiten:
De standaard plantafstand in Europese wijngaarden varieert van ongeveer 1,2 meter in sommige traditionele regio's tot 2,0 meter in gemechaniseerde productiesystemen. De totale transportbreedte van de steenbreker moet smal genoeg zijn om tussen de rijen door te rijden zonder de wijnstokken, draden of bladeren te raken. Een machine van 2300 mm breed kan simpelweg niet tussen een rij van 1,5 meter doorrijden, ongeacht de prestaties in open veld.
Wijngaardgronden worden doorgaans bewerkt om bodemverdichting te minimaliseren – wat vooral belangrijk is bij biodynamische en biologische landbouw. Zware steenbrekers voor middelzware en zware toepassingen (3.000–5.250 kg) belasten de achteras van de tractor aanzienlijk, waardoor de contactdruk van de banden toeneemt en het risico op bodemverdichting tussen de wijnstokken groter wordt. Lichtere modellen vanaf 1.230 kg zijn aanzienlijk beter geschikt voor deze beperking.
Wijngaardtractoren zijn doorgaans compact – vanaf 70 pk – met smalle voorassen die ontworpen zijn voor werk tussen de rijen. De steenbreker moet compatibel zijn met de kleinere tractoren die in deze omgeving worden gebruikt, niet met de grote machines van 180-400 pk die in de open akkerbouw worden ingezet. Dit beperkt het aantal geschikte modellen tot lichte modellen met een minimaal vermogen van 70 pk.
De cruciale specificatie: Werkbreedte
De werkbreedte is de belangrijkste specificatie bij de selectie van een steenbreker voor wijngaarden. Deze moet smal genoeg zijn om tussen de wijnranken te passen, maar zo breed mogelijk om een zo groot mogelijk oppervlak per doorgang te bereiken. De totale machinebreedte (transportbreedte) is altijd groter dan de werkbreedte en bepaalt of de machine fysiek tussen de wijnranken kan komen.
| MODEL | STCL/ST 100 | STCL/ST 125 | STCL/ST 150 | STCL/ST 175 |
|---|---|---|---|---|
| Afmetingen | ||||
| Werkbreedte (mm) | 1,110 | 1,350 | 1,590 | 1,830 |
| Totale breedte (mm) | 1,414 | 1,654 | 1,894 | 2,134 |
| Gewicht (kg) | 1,230 | 1,280 | 1,440 | 1,570 |
| Tractorvereisten | ||||
| Motorvermogen (pk) | 70–120 | 80–120 | 90–120 | 100–120 |
| PTO (rpm) | 540–1000 | 540–1000 | 540–1000 | 540–1000 |
| Geschiktheid van de wijngaard | ||||
| Geschikt voor rijen van (ongeveer) | 1,5m+ | 1,7 m+ | 1,9 miljoen+ | Niet aanbevolen |
| Het beste voor | Smalle traditionele rijen | Standaard Europese rijen | Bredere gemechaniseerde rijen | Open veld alleen |
Houd minimaal 200 mm vrije ruimte aan elke kant aan tussen de totale breedte van de machine en de afstand tussen de palen. Als uw rijen 1,8 m van paal tot paal verwijderd zijn, is de maximale totale breedte van de machine 1,4 m. In dat geval is de STCL/ST 100 (totale breedte 1414 mm) de veiligste keuze. Als de palen 2,0 m uit elkaar staan, past de STCL/ST 125 (totale breedte 1654 mm) met voldoende vrije ruimte. Meet de afstand tussen uw rijen voordat u bestelt.
Machinegewicht en bodemverdichting in wijngaarden
Bodemverdichting tussen de rijen wijnstokken is een belangrijk probleem voor de gezondheid en levensduur van de wijnstokken. Verdichte grond belemmert de wortelontwikkeling, vermindert de waterinfiltratie en beperkt in ernstige gevallen de opname van voedingsstoffen door het wortelstelsel. Elk werktuig dat tussen de rijen wordt gebruikt, moet een zo laag mogelijk gewicht hebben in verhouding tot de werkbreedte.
De STCL/ST 100 en ST 125 – met respectievelijk 1.230 kg en 1.280 kg – zijn de lichtste steenbrekers die verkrijgbaar zijn. Gemonteerd op de driepuntsophanging achteraan van een compacte wijngaardtrekker, is de totale achterasbelasting de som van het machinegewicht plus de statische achterasbelasting van de trekker. Bij de meeste wijngaardtrekkers van 70-90 pk met een achterascapaciteit van 3.000-4.000 kg valt deze combinatie ruim binnen de nominale limieten.
Om bodemverdichting tijdens het gebruik van de steenbreker te minimaliseren, moet u werken wanneer de bodemvochtigheid gelijk is aan of lager is dan de veldcapaciteit – nooit op drassige of verzadigde grond. Gebruik de breedste tractorbanden die compatibel zijn met uw rijafstand om de gecombineerde asbelasting over een groter oppervlak te verdelen. Een enkele bewerking met de steenbreker, eenmaal uitgevoerd in een nieuw aangelegde wijngaard of na een grote steenstorm, zorgt voor een permanente verbetering waardoor herhaalde bewerkingen niet meer nodig zijn.
PTO-compatibiliteit voor wijngaardtractoren
Wijngaardtractoren variëren sterk in leeftijd – van moderne, speciaal gebouwde smalspoormachines tot oudere Europese tractoren die al 20 of 30 jaar in de wijngaard in gebruik zijn. De compatibiliteit van de aftakas is daarom een belangrijkere factor in de wijnbouw dan in de akkerbouw, waar de meeste actieve tractoren relatief modern zijn.
De STCL/ST-serie accepteert zowel aftakas-ingangen van 540 tpm als van 1000 tpm – de breedste compatibiliteit in het assortiment. Deze acceptatie van twee snelheden maakt deze modellen compatibel met vrijwel elke wijngaardtractor die in Europa wordt gebruikt, van machines van vóór 1990 met een aftakas van alleen 540 tpm tot moderne tractoren met schakelbare uitgangen van 540/1000 tpm. Zie deze informatie voor meer informatie over het bepalen van de juiste aftakasspecificatie voor uw tractor- en werktuigcombinatie. Gids voor het kiezen van een aftakas.
De meeste oudere Europese wijngaardtractoren werken alleen met een aftakas van 540 tpm. De STCL/ST 100 en ST 125 accepteren 540 tpm en zijn dus compatibel met al deze machines. De prestaties bij 540 tpm zijn ruim voldoende voor de steengroottes (tot 150 mm) en de werkdiepte (150 mm) die typisch zijn voor wijngaardomstandigheden.
Moderne wijngaardtractoren bieden doorgaans zowel een aftakas met 540 tpm als met 1000 tpm. Gebruik altijd de aftakas met 1000 tpm als deze beschikbaar is; de hogere rotorsnelheid verbetert de maalefficiëntie en vermindert het aantal benodigde bewerkingen voor een schoon resultaat. De STCL/ST-serie accepteert beide snelheden zonder aanpassingen.
Optimale configuraties voor steenbrekers voor Europese wijngaarden
Op basis van bovenstaande beperkingen springen twee configuraties eruit als de meest geschikte voor de meeste Europese wijngaardbedrijven:
Het smalste model in het assortiment en het laagste machinegewicht – de juiste keuze voor traditionele wijngaarden met smalle rijen en een paalafstand van circa 1,5 meter. Ook het meest compatibel met oudere wijngaardtractoren van 70-80 pk met een aftakas van 540 tpm. De standaard aanbeveling voor het vrijmaken van wijnstokken in Nederlandse, Belgische en Duitse wijngaarden.
Het populairste model voor wijngaarden en boomgaarden in heel Europa: de bredere werkbreedte (1350 mm versus 1110 mm) verbetert de dagelijkse opbrengst per tractoruur, terwijl de tractor nog steeds past binnen de standaard gemechaniseerde rijafstanden van circa 1,7 meter. Vanaf 80 pk met een aftakas van 540 of 1000 tpm.
De STCL/ST 150 (totale breedte 1.894 mm) en grotere modellen zijn niet geschikt voor de typische rijafstanden in Europese wijngaarden. Hun totale breedte overschrijdt de rijafstand van de meeste Europese wijngaarden en hun hogere machinegewicht verhoogt het risico op bodemverdichting aanzienlijk in vergelijking met de ST 100 en ST 125. Als uw rijafstand breed genoeg is voor de ST 150, controleer dan de totale vrije ruimte en de gewichtsverdeling van de tractor voordat u bestelt.
Bedieningsinstructies voor steenbrekers in wijngaarden
Het beheer van een wijngaard vereist meer zorg dan het bewerken van akkerland. Deze werkwijzen beschermen de infrastructuur van de wijnstokken en verbeteren de opbrengst:
Gebruik nooit een steenbreker tussen de wijnstokken in een wijngaard als de grond nat of verzadigd is. Natte omstandigheden vergroten de kans op wegzakken van de banden, bodemverdichting en spoorvorming die de wortelzone van de wijnstokken beschadigt. Wacht tot het vochtgehalte van de grond onder het veldcapaciteitsniveau is gedaald voordat u begint met werken.
Bij het naderen van de wijnstokpalen aan het einde van de rijen, verlaag de rotordiepte iets om te voorkomen dat de behuizing van de steenbreker in contact komt met de verankeringssystemen van de palen of de fundering van de palen onder de grond. De meeste moderne steenbrekers bieden de mogelijkheid om de diepte aan te passen via de instelling van de achterrol — laat de machine zakken voordat u de kopakkerzone bereikt.
In een wijngaard geeft een rijsnelheid van 1,0–2,0 km/u de beste resultaten. Hierdoor kan de rotor de stenen volledig verwerken voordat de machine erlangs rijdt. Hogere snelheden in krappe ruimtes vergroten het risico dat gedeeltelijk verpulverd materiaal tegen de wijnstokpalen of het bladgewas wordt geslingerd. De lagere snelheid geeft de bestuurder ook meer tijd om de vrije ruimte van de machine in de rij te controleren.
Het grootste voordeel van een steenbreker ten opzichte van het verzamelen van stenen aan de oppervlakte is de permanentie. Eén grondige bewerking op de juiste werkdiepte verwijdert de stenen onder het oppervlak in de behandelde zone permanent – ze kunnen niet opnieuw aan de oppervlakte komen omdat ze niet langer als vaste objecten bestaan. Plan de behandeling zo dat deze samenvalt met een grondbewerking in plaats van deze in te passen in het hoogseizoen.
Veelgestelde vragen
Niet bij correct gebruik. De STCL/ST 100 en ST 125 werken tot een maximale diepte van 150 mm. De gebruikelijke werkdiepte wordt ingesteld met de verstelling van de achterrol en wordt in de tussenrijen van bestaande wijngaarden meestal op 100-120 mm gehouden om ruim boven de ondiepe wortelzone van de wijnstokken te blijven. De wortels van de wijnstokken in de tussenrijen bevinden zich bij bestaande wijnstokken doorgaans op een diepte van 200 mm of meer. Het is cruciaal om de juiste werkdiepte in te stellen vóór gebruik en deze niet te overschrijden.
Een grondige steenbrekerbehandeling op volle werkdiepte verwijdert permanent stenen onder het oppervlak in de behandelde zone. De stenen die in latere bewerkingscycli aan de oppervlakte komen, zijn doorgaans veel kleinere fragmenten dan het oorspronkelijke materiaal. Na één of twee vervolgbehandelingen gedurende twee tot drie seizoenen is de steenbelasting in het behandelde gebied effectief verdwenen. De meeste wijngaardhouders behandelen een nieuw perceel of een nieuw diepgeploegd gebied eenmaal en voeren vervolgens, indien nodig, in de daaropvolgende jaren een lichte oppervlaktereiniging uit.
Ja, en dit is een veelvoorkomend gebruiksscenario voor gemengde wijngaard- en akkerbouwbedrijven. De STCL/ST 100 en ST 125 zijn perfect geschikt voor zowel open velden als rijen wijnstokken. Het nadeel is de werkbreedte: in open velden werkt u met een smallere machine (1110 mm of 1350 mm) dan met een breder model uit het middensegment. Voor bedrijven waar de werkruimte in de wijngaard de belangrijkste vereiste is en werk in open velden van secundair belang, is het compacte wijngaardmodel de juiste keuze.
Machines die we in Nederland op voorraad hebben, kunnen doorgaans binnen 5-10 werkdagen in Nederland, België en Duitsland worden geleverd. Neem contact met ons op via [email protected] met uw leveringsadres en wij bevestigen de specifieke levertijd en verzendkosten voor uw locatie.
Klaar om stenen voorgoed uit uw wijngaard te verwijderen?
Vertel ons uw rijafstand in de wijngaard, het vermogen van uw tractor en het aftakastoerental. Ons team zal dan het juiste model voor u selecteren en een offerte voor levering op uw locatie in heel Europa opstellen.
